على زمانى قمشه اى
391
هيئت ونجوم اسلامى ( فارسي )
وبامدادان ، بعد وقبل از غروب هم پديد مىآيد به اختلاف عرض شهرها متفاوت مىشوند بر اين پايه مثلا در شهر مقدس قم زمان حمره مشرقيه ومغربيه بين 35 تا 40 دقيقه تجربه شده است . اين مدت تقريبا نيمى از تمام مدت شفق وفلق را به خود اختصاص داده است . درجات صبح وشفق : سخن از درجات صبح وشفق فراوان به ميان آمده ونظرهاى متعددى ارائه گرديده است كه ما در اينجا به برخى از آنها اشاره خواهيم داشت : 1 - صبح كاذب بين 17 تا 19 درجه مىباشد . 2 - بيرونى وبيرجندى صبحگاهان را ، 19 درجه وشامگاهان را 17 درجه دانستهاند . اما صبح صادق را 15 درجه به حساب آوردهاند . 3 - برخى گفتهاند : زمان غروب شفق 16 درجه است اما فجر 20 درجه مىباشد . 4 - بعضي فلق را 19 درجه وشفق را 17 درجه مىدانند ، ولى وقت « امساك » را 21 درجه ( برابر يك ساعت و 24 دقيقه ) به حساب آوردهاند . 5 - گروهى معتقدند مدت شفق وفلق به اختلاف عرضها متفاوت مىشود ، زيرا آفتاب هر قدر به خط استوا ، نزديكتر شود مدت شفق كمتر مىشود وهرچه دورتر گردد وبه يكى از دو نقطه انقلاب نزديكتر گردد مدت مزبور زيادتر مىشود ، بنابراين معيار ، ملاك وپايه خط